He kanikani-he huarahi pai ki te whakakotahi i te mahi tinana, te waiata, me te taunekeneke. Kua kitea e etahi rangahau rangahau ka mahi ano hoki tetahi atu mahi: ki te whakapai ake i to tatou hinengaro i te wa e pakeke ana tatou, ka taea pea te whakakore, te whakaiti ranei i nga matea o nga mate e penei ana me te mate a Alzheimer me etahi atu momo o te mate o te whakawhanake i te wa.
I te timatanga o te ako i tae mai ki te tau 2003, i kitea e nga kairangahau ko te kanikani anake te mahi tinana ki te whakaiti i te raruraru o te whakawhanaketanga i te tipu o te iwi.
I kitea hoki he pai te pänui me te mahi i nga puoro whakawhitiwhiti ki te whakaiti i te rerenga rerenga i roto i tenei rangahau. Engari, i nga mahi a-tinana katoa i whangangahia i roto i tenei akoranga, ko te kanikani anake te mea e tika ana kia whakatikatikahia me te raruraru iti atu o te mate, me nga hua ka nui. I kitea e te hunga e kanikani nei he 76 ōrau te iti ake ka whakawhanake i te mate.
He maha nga kairangahau mai i tera wa ka whakaae ko te kanikani te painga o te roro. I tua atu, kua kitea e te maha o nga mahi ko etahi atu ngohe tinana pēnei i te mahi aporo, te whakangungu me te rere o te awhina , he pai hoki mo te roro, me te kanikani.
Ko nga painga hauora e whai ake nei kua honoa ki te kanikani:
He pai ake te Maera o te Maama
Kua whakaatuhia e te rangahau ko te kanikani kua whakahiatohia me te pai ake o te hauora o te mea ma te roro, me te waahanga, i hangaia i roto i te roro e kiia nei ko te waahi . He mea maeneene te maatauka me te tata ki te hippocampus .
Ko tetahi o nga mahinga o te waahi ko te awhina i te hanga i etahi o o maataumahara . Kua kitea e nga kairangahau he whakaheke i te hauora o te whakamutu i te paheketanga o te ngoikoretanga hinengaro ngoikore ki te mate o Alzheimer, e whakaatu ana i te hiranga o tenei hanganga i roto i te roro.
He mea tino nui te pupuri i te mea maama o to tatou roro.
Ko te korero, i kitea e tetahi rangahau i muri i nga marama 6 noa iho, ko te whakarereke i te tika (hauora) o te mea maama o te roro ka kitea i roto i nga pakeke. I tohu nga kairangahau e whakaatu ana tenei i te mea kei a tatou te pakeke, he mea nui ki te pupuri i te mahi, he mea whai hua mo o tatou hauora roro. Na, mehemea ka taea e te kanikani te whakaeke i te mate me te ngoikore o te mea ma, ka kaha pea te whakapai ake i te roro.
Ko te utu mo nga mea matomato
Ma te mea miharo, ko nga tangata he hītori o te kanikani, he nui ake te ahua o te waahi i roto i to ratau hinengaro. Ahakoa he maha tonu nga mahi o tenei mahi ki te whakahekenga i te mahi hinengaro, ka kitea he pono mo te hunga kanikani. Kua whakaaturia e nga rangahau he pai ake te mahi a nga kanikani i nga kaiwaiata i nga akoranga me nga mahi whakamahara. I whakaakona e nga kairangahau ko nga kaitautoko kua hangaia he rahui hinengaro mo nga tau, e whakaarohia ana hei awhina i te "whakakake i nga waahi" mo nga ngoikoretanga e whakawhanake ana i te wa.
Ko te Pikinga Rawa Nui
Ko nga rangahau rangahau e whakaatu ana ko te kanikani kei te whakapai ake i te kirihou o te roro, i etahi wa ka tukuna tetahi wahi o te roro ki te utu mo tetahi atu waahanga e kore pea e mahi pai. Hei tauira, i muri i te patunga o tetahi wahi o te roro, he waahi etahi atu o te roro i te wa ka whakawhanake i nga hononga taiao hou me te tango i te mahi i pakaru i te patunga.
Whiwhinga i roto i te Whakahaere Whakahaere
Kua whakatikatikahia nga mahi whakahaere a te kaiwhakahaere me te kaha ki te ora takitahi me te hunga pakeke. Ko te mahi a te kaiwhakahaere ko te kaha ki te whakamahere i mua me te whakatau. Kua whakaaturia e etahi rangahau ko nga hōtaka kanikani e piki ana i te kaha o te mahi a nga pakeke pakeke.
Ko te kaha o te Visuospatial Capability
Kua whakaatuhia te kanikani ki te whakapai ake i te waahi ki te pakeke o te hunga pakeke. Ko te kaha o Visuaospatial (te mohio ki te tirohanga tirohanga me te whanaungatanga mokowhiti) e whakaiti ana i nga tangata e whakawhanake ana i te rerenga.
Pai ake i te Memory Episodic i Latinos
I roto i tetahi rangahau, i uru nga kaumatua o Latinos i roto i te huihuinga 2-wiki o te kanikani Latin.
I muri i te mutunga o tenei papatono, i kitea e nga kairangahau kua pai ake te whakamaharatanga episodic me te whakangungu whānui.
He aha te painga o te kanikani e painga ana i te kiri?
Ko te kanikani te whakamahi i te maha o nga waa o to tatou roro, me te waiata e kanikani ana tatou i te hinengaro. Ko te taunekeneke o te taiao kua whakaatu ki te whakaiti i te morearea o te rerenga, me te maha o nga kanikani e uru ana ki te taunekeneke hapori.
Ko te kanikani he tino mahi tinana. He maha nga rangahau i whakatau ko te mahi o te tinana i te nuinga o te waa ka whakaiti i te kino o te mate. Ko te tikanga, i kitea e tetahi rangahau ko te nuinga o nga ngohe tinana ka whakaheke i te raruraru.
Te whakamahi i te kanikani i te Dementia Care
Kua whakamahia hoki te kanikani hei urupare mo te hunga kua whakawhanakehia i te waahanga. I kitea e etahi rangahau ko nga tāngata i aukati i uru atu ki te waahi kanikani kua pai ake te pai o te hohonutanga o te reo me te whakawhitiwhiti whakaaro i muri i te kaupapa piripono 10-wiki.
He Kupu Mai i
Ahakoa kaore he tohu whakaora kotahi mo te hinengaro pakeke, ko te kanikani he ahuareka me te whai hua ki te whakamahi i to tinana me to roro. Ko te whakakotahi i te mahi tinana, pēnei i te kanikani, me te mahi hinengaro me te kai hauora ka taea te haere ki te tiaki i to hinengaro me to tinana.
> Mahinga:
Tuhinga o mua. Apr 20, 2015. Te kanikani me te roro: he arotake. https://www.researchgate.net/publication/273474028_Dance_and_the_brain_A_review
> Nga Waerenga me te Ngataaro Taiao Matea Atu Atu. 2016 Sep-Dec; 6 (3): 508-517. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5123027/
> Te whakaheke. Vol 11, Putanga 6, 2012. 'Waiata ana ki te waahi whakamaharatanga': Te kanikani kanikani ano he waahi hinengaro hinengaro i roto i te rerenga-he rangahau pilot. http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1471301211420509
> Nga Raina i te Maama Neuroscience. Ko te Maama Nui o te Tika Tangata i Nga Ika 6-Marama, engari ko te Takawaenga Hiko i Whakanuia te Tika o te Toi o nga Taumātua Paari. http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fnagi.2017.00059/full
> Nga Raina i te Maama Neuroscience. 2016; 8: 26. Nga Hua Utu o te Waiata Toa me te haere i te Taangata Tawhito: Ko te Whakangungu Tohu Whakangungu Whakamahia te Whakatauranga Whakamatau. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4761858/
> Te Tuhituhi o te Maama me te Mahi Motuhake. 2017 Hānuere; 25 (1): 32-40. Ko te kaha o te Takawaenga o te Kanikani hei Whakangungu Tae mo te Tawhito Tawhito. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27182068
> Te New Zealand Journal of Medicine. 2003; 348: 2508-2516. Nga Mahi Mahinga me te Rangatira o te Whakawangawanga i roto i te Taeke. http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa022252